Protezler İlk Ne Zaman Kullanıldı?
Yapay organlar an az 3.000 yıl önce kullanılırdı. Günümüze ulaşan en eski protez vücut parçası, eski bir Mısır mumyasında bulunan, ağaçtan ve deriden yapılan bir ayak parmağıdır.
Protez uzuvlar
Protez uzuvlar, eksik uzuvların yerini almak ve kullanıcının normal faaliyetini sürdürmesine yardımcı olmak için tasarlanan bir aygıttır. Protezler görece basit mekanik aygıtlardan, kullanıcının sinir sistemiyle etkileşime giren gelişmiş elektronik ya da robotik uzuvlara kadar uzanır.
Protez kollar
En basit protez kollar mekaniktir, diğere omuza atılan kablolarla çalışır ve nesneleri tutmak için metal bir kancası vardır. Daha gelişmiş miyoelektrik protezler, geride kalan uzuvdan kas uyarılarını alır ve bunları, protez kolu ve eli hareket ettiren bir motoru çalıştıran elektrik sinyallerine çevirir. Kollarının büyük bölümünü ya da tümünü kaybeden insanlar için, hedef kası yeniden sinirle donatma yöntemi kullanılabilir. Kayıp bir kol kasının sinir kaynağı, göğüs kası gibi farklı bir kasa yönlendirilir; kullanıcı kolu hareket ettirmeyi düşündüğünde, göğüs kası kasılı ve bu kasın üzerine yerleştirilen sensörler, sinyali proteze iletir.
Dokunma sensörleri
Kullanıcının dokunma duyusunu geri getirmek için çeşitli protez eller geliştirilmektedir. Bu sistemler sinyalleri yalnızca kullanıcının kaslarından proteze değil, protezden beyne de aktarır. Parmak uçlarındaki sensörler basıncı ya da titreşimleri saptar ve bu veriyi bir bilgisayar çipine aktarır. Bu çip, verileri sinyallere çevirir; sinyaller de kullanıcının kolunda, beyne uyarılar gönderen sinirlere bağlı implantlara aktarılır.
Protez bacaklar
Protez bacaklar yalnızca kullanıcıyı taşımakla kalmaz, doğal bir bacağın bazı işlevlerini e taklit eder. Karbon lif gibi hafif malzeden yapılır. Bazı tiplerde kullanıcının ağırlığı, titanyum bir direğe bindirilirken, bazılarında sert bir dış kabuk ağırlığı taşır. İtme için enerji depolayan bir ayak, hareketi ve dengeyi düzenlemek için bilgisayar-kontrollü bir diz gibi ilave özellikler de olabilir.
Koşu kanatları
Atletlerin kullandığı koşu kanatları, birbirine bağlanan , hafif ama güçlü ve esnek karbon lif tabakalarından yapılır. Tabanında kramponlar vardır. Kanat, koşucu üzerine basınca bükülür, sonra ‘’ayak’’ yuvarlanınca kanat eski haline gelerek atleti ileri iten enerjiyi açığa çıkarır
